Dlaczego warto założyć półmaskę ochronną?

Kilka lat temu opinię publiczną obiegła bardzo przygnębiająca wiadomość o kolejnej śmierci  strażaka, który niósł pomoc ofiarom  ataku na wieże World Trade Center. Zmarł na raka płuc. Do 2004 roku  zmarło 713 osób uczestniczących w ratowaniu i odgruzowywaniu. Dla 30,2%  z nich przyczyną zgonu było „wystawienie się na działanie szkodliwych substancji”. Jako przyczynę śmierci wskazuje się nowotwory jamy ustnej i gardła, tarczycy, systemu trawiennego, płuc. Co było cichym zabójcą, tych co ratowali. Otóż pył azbestu!

Do najgroźniejszych substancji nieorganicznych występujących w pyłach należą związki
krzemu. Działanie pyłów zawierających te związki ma charakter przewlekły, a skutki oddziaływania występują również po wielu latach w postaci stanów zapalnych dróg oddechowych i nowotworów. Szczególnie niebezpiecznym pyłem zawierającym krzem jest pył azbestu, który był użyty przy budowie WTC.

Azbest jest włóknistym materiałem nieorganicznym, minerałem o unikalnych właściwościach chemicznych i fizycznych, znany jest od kilku tysięcy lat. Jego szerokie zastosowanie nastąpiło w wyniku rewolucji przemysłowej w okresie ostatnich 100 lat. Azbest stosowany był w produkcji około 3000 wyrobów przemysłowych, przede wszystkim do produkcji wyrobów budowlanych, szczególnie płyt dachowych i elewacyjnych, a także rur. Z uwagi na swoje niewątpliwe zalety, takie jak odporność na wysokie temperatury, działanie mrozu, działanie kwasów, substancji żrących a także elastyczność, dobre własności mechaniczne, itp., wykorzystywany był chętnie jako cenny surowiec również w Polsce.

Szacuje się, że na terenie Polski znajduje się jeszcze około 15 tys. ton wyrobów zawierających azbest: płyt azbestowo-cementowych, rur i innych wyrobów azbestowo-cementowych.

Największe nagromadzenie wyrobów azbestowych występuje na terenie województwa
mazowieckiego (ok. 3 mln ton), województwa lubelskiego (ok. 2 mln ton). Azbest nie jest trujący, ponieważ nie wydziela żadnych lotnych związków, które mogłyby spowodować zatrucie. Szkodliwość azbestu wynika z jego włóknistej struktury. Włóknista budowa azbestu była oczywiście znana – nazywany  był nawet „lnem skalnym”, nie zdawano sobie jednak sprawy zagrożenia dla zdrowia. A stwarzają je bardzo małe elementy. Pojedyncze włókna azbestu mogą być nawet setki razy cieńsze od ludzkiego włosa. Dodatkowo są zakrzywione. Taka haczykowata budowa sprawia, że po dostaniu się do oskrzeli czy płuc wczepiają się w tkankę. Nie są wydalane z organizmu i mogą się gromadzić przez wiele lat w tkance płucnej powodując zmiany chorobowe, w tym najgroźniejsze – nowotwory.

Z azbestem można się zetknąć przy remoncie lub przebudowie starego budynku. Często zdarza się, że wykonywano z niego izolacje rur ciepłowniczych, bojlerów, piecyków akumulacyjnych, a także ekrany akustyczne czy przeciwpożarowe w piwnicach i pomieszczeniach gospodarczych. Podczas eksploatacji, produkcji wyrobów azbestowych, a także w czasie instalowania ich w miejscu przeznaczenia – azbest szkodzi zawsze wtedy, gdy pojedyncze włókna azbestu zostają uwalniane do atmosfery.

Niestety, zalecane usuwanie wyrobów azbestowych także jest szkodliwe. Podczas
zdejmowania płyt eternitu z dachu czy usuwania starej azbestowej obudowy ogniochronnej unosi się bowiem pył, którego wdychanie jest bardzo szkodliwe i konieczne jest używanie maski przeciwpyłowej z wymiennymi filtrami. Dlatego usuwaniem azbestu powinny się zająć wyspecjalizowane firmy, a składowanie zużytych materiałów azbestowych możliwe jest tylko na specjalnie do tego przeznaczonych składowiskach odpadów.

Stosowane w przeszłości w budownictwie i innych dziedzinach gospodarki wyroby z udziałem azbestu, nie stanowią zagrożenia, dopóki materiały te nie są uszkodzone. Zagrożeniem może być ich niewłaściwe usuwanie, gdzie w czasie obróbki mechanicznej (m.in. kruszenia, łamania) następuje uwalnianie się włókien azbestowych do powietrza i zachodzi niebezpieczeństwo ich wdychania.

Proces usuwania azbestu powinien być przeprowadzony z zachowaniem szczególnych zasad bezpieczeństwa i higieny pracy. Pracownicy muszą być ubrani w specjalne kombinezony zabezpieczające całe ciało i półmaski przeciwpyłowe z wymiennymi filtrami klasy P2 i P3.

Elementów nie można zrzucać z wysokości czy łamać na drobniejsze kawałki, ponieważ
wywołuje to pylenie azbestu. Aby je zmniejszyć poszczególne fragmenty dachu dodatkowo zwilża się wodą. Odpady wędrują do worka z grubej folii (przynajmniej 0,2 mm), a następnie, szczelnie zapakowane, muszą być wywiezione na składowisko odpadów niebezpiecznych. Podczas prac plac budowy powinien być oznakowany taśmami z ostrzeżeniem „Uwaga, zagrożenie azbestem”.

Inne pyły zawierające krzemionkę to pyły: cementu, węgla kamiennego i brunatnego, talku, wełny mineralnej, pyły pochodzące z kamieni szlifierskich.

Często nie zdajemy sobie sprawy, że wykonujemy czynności zagrożone pylicą płuc. Myślimy, że nam się nic nie stanie, nie widzimy zagrożenia. Tak jest np. w przypadku używania wełny mineralnej, która wyprodukowana jest albo ze szkła, albo z masy skalnej bazaltowej w większości składającej się tak, jak szkło z wszechobecnych wokół nas niezwykle stabilnych związków krzemu. Włókna szklane są dla naszego oka mikroskopijne, ale włókna azbestu są w stosunku do nich jak szpilka do ołówka. Obecnie są produkowane różne gatunki wełny mineralnej z których większość wymaga zastosowania środków ochronnych ze względu na to, że podczas montażu i obróbki może dochodzić do podrażnienia błon śluzowych układu oddechowego oraz oczu drobinami wełny.

To właśnie dzięki używaniu odpowiednich środków ochrony osobistej, tj. rękawic i ubrań
ochronnych, stosowaniu półmasek przeciwpyłowych i okularów pyłoszczelnych, możemy uchronić się przed szkodliwym działaniem włókien wełny mineralnej.

Poniżej, tylko niektóre zawody narażone na pyły,  w konsekwencji których pracownicy narażeni są na pylice płuc:

– dezynsektor, dezynfektor, deratyzator (również zawody pokrewne: rolnik,  pracownicy  ochrony środowiska, biolog, chemik, zoolog, lekarz weterynarii) – źródło pyłu  – środki ochrony roślin;

– górnik kopalni węgla kamiennego (również zawody pokrewne: górnik kopalni rud metali,
górnik kopalni podziemnej siarki, górnik kopalni soli, górnik kopalni odkrywkowej) – źródło  – pył mieszany kopalniany;

– mechanik pojazdów samochodowych (oraz wszystkie pokrewne zawody: elektromechanik, mechanik precyzyjny, monter maszyn i urządzeń mechanicznych, ślusarz, technik mechanik, diagnosta samochodowy, mechanik ciężkich maszyn drogowych, ślusarz, mechanik statków powietrznych, mechanik maszyn i urządzeń przemysłowych, monter maszyn i urządzeń mechanicznych) –  źródło pyłu – demontaż oraz wymiana starych klocków, bębnów i tarcz hamulcowych;

– operator urządzeń grzewczych (oraz zawody pokrewne: operator generatora pary, operator urządzenia dostarczającego pary jako zasilacza, operator lub pomocnik spalarni odpadów medycznych, kierownik kotłowni, mechanik kotłowni, pomocnik pracownika obsługującego kotły)

– źródło pyłu –  prace konserwacyjne i naprawcze (pył zawierający wanad i azbest z
izolacji);

– piekarz – źródło pyłu –  mąka i cukier;

– spawacz łukiem elektrycznym – źródło pyłu – proces spawania (utlenianie metali będących elementami spawanymi lub częściami elektrod);

– stolarz – źródło pyłu – obróbka i przeróbka drewna;

– strzałowy  (również zawody pokrewne: górnik kopalni podziemnej i odkrywkowej, technik
budownictwa, operator maszyn górniczych, technik górnik, inżynier górnik, technik  geofizyk)

– źródło pyłu – wiercenie, eksplozje oraz implozje;

– tapicer samochodowy (również zawody pokrewne: kaletnik, rymarz, kuśnierz, monter obić dachowych, tapicer-dekorator, krawiec, krojczy) – źródło pyłu – tkaniny i materiały wyścielające.

Stosowane środki ochrony przeciwpyłowej zbiorowej oraz indywidualnej wzajemnie się uzupełniają. Stosowanie środków zbiorowej ochrony przeciwpyłowej nie zwalnia od stosowania środków indywidualnej ochrony przeciwpyłowej.

Przykładem może być górnictwo, gdzie systemy napowietrzania chodników i wyrobisk zalicza się do środków zbiorowej ochrony przeciwpyłowej, a w razie zagrożenia górnicy są zobowiązani do użycia osobistych masek filtrujących w ramach środków indywidualnej ochrony przeciwpyłowej.

Użycie maski z najnowszymi filtrami SECAIR 2000.01 P3 R daje możliwość pracy przez całą zmianę  bez odczuwalnego wzrostu oporów i bez konieczności wymiany filtrów – patrz zdjęcie najnowszej maski m.in. dla górników.

Maska przeciwpyłowa stosowana m.in. w górnictwie

Półmaski i maski ochronne mogą być stosowane jedynie wtedy, gdy posiadamy informacje na temat ilości tlenu w powietrzu, rodzaju substancji niebezpiecznej oraz jej stężenia. W przeciwnym wypadku należy zastosować izolujące środki ochrony dróg oddechowych.

Filtry stosowane w ramach indywidualnej ochrony przeciwpyłowej. Jest to grupa wyrobów
chroniących życie i zdrowie pracowników.

Wyróżniamy trzy typy filtrów stosowanych w maskach w ramach środków indywidualnej ochrony przeciwpyłowej:

Typ P1 – stosowany do absorpcji dużych cząstek stałych wchodzących w skład pyłów, dymów i mgieł. Filtry te znalazły zastosowanie w przemyśle spożywczym, rolniczym i drzewnym, w cementowniach, kamieniołomach.

Typ P2 – stosowany do pyłów zaklasyfikowanych jako niebezpieczne, np. pyły miedzi, baru, azbestu, wanadu, tytanu, ołowiu, chromu, manganu, a także pyły węglowe z krzemionką i drewna oraz przed rozpylonym kwasem siarkowym i fluorowodorowym.

Typ P3 – stosowany do ochrony przed pyłami toksycznymi. Filtry te znalazły zastosowanie w miejscach o dużym stężeniu bardzo drobnego pyłu występującego w tzw. fazie respirabilnej, czyli podczas lutowania i spawania, a także tam gdzie występuje pył zawierający antymon, arsen, beryl, kadm, kobalt i nikiel oraz rad i inne cząstki promieniotwórcze.

Nowe filtry SECAIR 2000.01 P3 R zapewniają najwyższą, odpowiadającą  klasie P3,
skuteczność filtracji pyłów, dymów i aerozoli ciekłych, w tym bakterii i wirusów oraz aerozoli radioaktywnych i pyłów azbestu, przy oporach oddychania odpowiadających klasie P1.

Takie zestawienie parametrów użytkowych pozwala na stwierdzenie, że filtry SECAIR 2000.01 P3 R są pierwszymi na świecie filtrami spełniającymi równocześnie wymagania klas P1, P2 i P3.

Szczególnie niebezpieczne dla organizmu człowieka są pyły toksyczne mogące prowadzić nie tylko do chorób układu oddechowego, ale również bezpośrednio do zatruć całego organizmu człowieka. Do pyłów takich mogących wystąpić np. w rolnictwie zaliczane są przede wszystkim pyły powstające z nawozów sztucznych podczas ich przygotowywania, przesypywania oraz rozsiewania, a także pyły zawierające wapno. Z tego rodzaju pyłami wiąże się jeszcze inne zagrożenie.  Biorąc więc pod uwagę skutki, jakie może za sobą pociągnąć narażenie organizmu człowieka na różnego rodzaju pyły, należy stosować odpowiednio dobrane środki ochrony układu oddechowego np. półmaski przeciwpyłowe stosowane przed pyłami toksycznymi albo przed gazami stosując półmaski z filtropochłaniaczami wymiennymi ABEK1P2, ABEK1P3, ABEK2P2, ABEK2P3. Klasa filtrów przeciwpyłowych wchodzących w skład filtropochłaniacza powinna być dobrana do warunków pracy.

Przykładem jak konieczne jest zabezpieczenie zdrowia są procesy spawania.  Występuje w tym procesie wielu czynników stanowiących potencjalne zagrożenie dla zdrowia spawaczy i zagrażających otoczeniu. Do najbardziej szkodliwych i uciążliwych czynników należy zaliczyć wydzielające się w procesie pyły i substancje chemiczne (gazy). Ochrona zdrowia pracowników przy procesach spawania jest obecnie bezwzględną koniecznością dla każdego, konieczne jest stosowanie masek z pochłaniaczami lub filtropochłaniaczami eliminującymi szkodliwe substancje. Zawód spawacza zajmuje jedno z czołowych miejsc pod względem szkodliwości i uciążliwości. Powstający w procesach spawalniczych dym spawalniczy (aerozol) jest mieszaniną drobno dyspersyjnych cząstek stałych (pyłu spawalniczego) oraz substancji chemicznych (gazów).

Pył spawalniczy powstający w wyniku działania plazmy łuku na materiał podstawowy i
dodatkowy, składa się z tlenków, krzemianów, fluorokrzemianów, fluorków oraz węglanów
metali i niemetali. W łuku zachodzi proces topienia materiałów, ich częściowego odparowania i utleniania par metalu.

Przy spawaniu drutami litymi stali węglowych i niskostopowych podstawowymi składnikami pyłu jest żelazo, mangan i krzemionka, natomiast przy spawaniu stali wysokostopowych wydzielane pyły zawierają również związki chromu, niklu, molibdenu i niobu. Przy spawaniu stali elektrodami otulonymi i drutami proszkowymi dodatkowo wydzielane są związki sodu, potasu, wapnia i magnezu.

Wymienione zagrożenia natury chemicznej powinny każdego spawacza zachęcić do
wyboru właściwego pochłaniacza lub pyłopochłaniacza.

Głównymi drogami wnikania substancji chemicznych do organizmu człowieka są drogi
oddechowe i skóra, zwłaszcza uszkodzona oraz przewód pokarmowy, dlatego właśnie
konieczne jest w wielu zawodach używanie masek chemicznych.

Ze względu na skutki zdrowotne najniebezpieczniejsze są cząstki pyłu osadzający się w
obrębie górnych dróg oddechowych (jama nosowa, krtań, tchawica, oskrzela), wywołując
różnego rodzaju schorzenia płuc.

Bardzo często stolarze lekceważą warunki w których pracują, nie zdają sobie sprawy, że pyły drzewne, powstające podczas cięcia bądź szlifowania drewna, mogą być przyczyną wielu chorób układu oddechowego, m in. mogą powodować nowotwory nosa i zatok. Do
najniebezpieczniejszych należą pyły drewna twardego (dębu i buku). Należy również pamiętać, że w pyle drzewnym unoszą się  alergizujące i immunotoksyczne bakterie i grzyby rozwijające się w drewnie.

Większość chemikaliów, zwłaszcza lakierów, żywic, rozpuszczalników, bejc i klejów  ze względu na skład chemiczny kwalifikowana jest jako substancja: toksyczna, bardzo  toksyczna, szkodliwa, drażniąca, żrąca, łatwopalna, a także jako niebezpieczna dla  środowiska naturalnego. Niektóre z nich wykazują dla człowieka działanie rakotwórcze, mutagenne i działają szkodliwie na rozrodczość.

Rolnicy nie zdają sobie sprawy, że podczas takich prac jak mielenie, bronowanie, młócenie są narażeni na działanie pyłów. Do zagrożeń chemicznych, na które jest narażony rolnik, należy zaliczyć kontakt ze środkami ochrony roślin, nawozami sztucznymi, paliwami i smarami.

Środki ochrony roślin (pestycydy) należą do najbardziej szkodliwych związków, na których
działanie są narażeni rolnicy. Duża toksyczność środków ochrony roślin, jest największym
zagrożeniem dla zdrowia, a nawet życia osoby, która ma z nimi kontakt.

28 kwietnia obchodzony jest Światowy Dzień Bezpieczeństwa i Ochrony Zdrowia w Pracy. Jest to okazja aby zwrócić uwagę na konieczność chronienia zdrowia pracowników na każdym stanowisku pracy. Dane Międzynarodowej Organizacji Pracy z 2008 roku są przerażające, każdego dnia umiera na świecie 6300 osób na choroby zawodowe. Zapadalność na choroby zawodowe są ukrytą epidemią. Wiele chorób jest już poznanych i leczonych, takich jak, np. choroby płuc, spowodowane różnymi pyłami.

Stosowanie zabezpieczeń takich jak maski przeciwpyłowe, półmaski lakiernicze, półmaski do ochrony przeciwchemicznej z uzupełniającym je asortymentem znacznie zmniejszyły by
zachorowalność ludzi pracujących w szkodliwych warunkach pracy.

Wszystkie wymienione w artykule maski można kupić na stronie www.e-maestro.eu

One thought on “Dlaczego warto założyć półmaskę ochronną?

  1. Krystian

    Azbest jako cichego zabójcę trzeba skutecznie usuwać, aby nie szkodził naszym organizmom. Ale nie można tego robić tak bezpośrednio, ponieważ można skończyć tak samo, jak Ci strażacy. Są specjalne kursy organizowane przez wiele firm np. http://szkolenia-bhponline.pl/szkolenia-z-usuwania-azbestu/ można tutaj sie nauczyc usuwać azbest w sposób bezpieczny. Jednakże ryzyko jest zawsze. Artykuł ten bardzo mi się podoba, przeczytałem go z ciekawością i skłonił mnie do myślenia.

    Reply

Dodaj komentarz

Twój adres email nie zostanie opublikowany. Pola, których wypełnienie jest wymagane, są oznaczone symbolem *